BIDON

“BIDON” is een afkorting voor BodemInformatie Delen tussen Overheid en Netbeheerders. BIDON is een initiatief van Gemeenten, Provincies, Omgevingsdiensten, Rijkswaterstaat Leefomgeving en Netbeheerders zoals Ziggo en Liander. Het project startte op 29 januari 2014 met een LEF-sessie waar duidelijk werd dat een betere informatieuitwisseling tussen marktpartijen en overheden voor iedereen grote voordelen zou opleveren.

Nieuwsupdate januari 2016

In december 2015 hebben alle gezamenlijke netbeheerders via hun brancheverenigingen een intentieovereenkomst ondertekend waarmee het commitment en het budget voor de eerste fase is geborgd. De gezamenlijke overheden hebben via Bodem+ een bijdrage geleverd. In januari 2016 wordt een programmamanager aangesteld die de komende maanden gaat werken aan een Architectuurplan, een Beheerplan, een Communicatieplan en een plan voor Ketenoptimalisatie. In deze fase wordt gestart met het betrekken van alle relevante stakeholders.

Achtergrondinformatie

Netbeheerders zijn verantwoordelijk voor zo’n 200.000 graafbewegingen per jaar. Bij elke graafbeweging in de grond moet op basis van de Arbo-regelgeving bekend zijn wat de kwaliteit van die grond is. Als die kwaliteit al bepaald is en het is verantwoord om die gegevens te her gebruiken hoeft niet opnieuw onderzoek uitgevoerd te worden, wat aanzienlijk scheelt in de kosten. Als die informatie op een laagdrempelige wijze verzameld kan worden levert dit voordelen op die jaarlijks oplopen in de vele miljoenen euro’s. Deze voordelen leveren uiteindelijk een lagere rekening op voor de consument.

Overheden hebben ook baat bij een verbeterde informatiehuishouding. Nu en in de toekomst (Omgevingswet) is het voor de uitvoering van gemeentelijke taken relevant om de kwaliteit van de bodem te kennen, denk bijvoorbeeld aan het opstellen van een Bodemkwaliteitskaart. Maar gemeenten zijn net als netbeheerders ook grondroerder, denk bijvoorbeeld aan de aanleg en onderhoud van de riolering.

Daarnaast is het de wens van gemeenten om de digitale keten verder te optimaliseren om werklast te reduceren en kwaliteit te verbeteren. Kortom: niet meer overtypen van gegevens. BIDON is een goed initiatief om een impuls aan de digitale keten te geven. Verder stelt BIDON decentrale overheden in staat om zonder kosten en inspanning toch een bijdrage te leveren aan de Open Data-trend. Ook de kwaliteit van de gegevensverstrekking verbetert. Bodeminformatie is vaak wel correct ontsloten voor beroepsgroepen als makelaars, maar voor tracégebonden werkzaamheden hebben aannemers en projectontwikkelaars vaak liever een real time GIS-kaart voorhanden. Ook deze mogelijkheid biedt BIDON

Business case

De kosten en baten zijn uitgerekend door adviesbureau Bureau 38 en hebben een business case opgeleverd die de basis vormt van het project. Niet alleen worden hierin de vermijdbare kosten becijferd, ook wordt procentueel bepaald in hoeverre de baten van BIDON bij de markt danwel bij de overheid liggen. Deze procentuele verdeling vormt de basis voor de te maken investeringen.

Scoping

De scope van het project beperkt zich tot feitelijke data. Er is geen ruimte voor geïnterpreteerde gegevens. Ook beoogt BIDON geen viewer of tool te ontwikkelen. De focus ligt om een centrale voorziening die de data ontsluit via gangbare protocollen. Onderstaand figuur maakt dit duidelijk.

scope

Dataset

Om gegevens uitwisselbaar te maken is het van belang dat zowel de markt als de overheid een zelfde gegevensset hanteert en daarbij ook een gangbaar uitwisselprotocol gebruikt. Het uitwisselprotocol is de open standaard SIKB0101.

Om een uniforme dataset te verkrijgen die aan de behoeftes van zowel markt als overheid voldoet is een werkgroep geformeerd die in 2015 een concept-dataset heeft opgeleverd. Globaal betreft dit een optelling van de huidige LIB-dataset (statusgegevens) en de Basisdataset Onderzoeksgegevens (data uit veldwerk en analyse). De concept-dataset zal begin 2016 middels een publieke consultatie aan het werkveld worden voorgelegd.

Relatie met omgevingsontwikkelingen

BIDON kent een relatie met diverse Omgevingsontwikkelingen. Milieuhygiënische bodemgegevens worden genoemd als registratieobject in een toekomstige tweede fase van de Basisregistratie Ondergrond (BRO). Om diverse redenen hebben andere registratieobjecten zoals geotechnische sonderingen echter een hogere prioriteit. De planning van de BRO in relatie tot de vermijdbare kosten per jaar legitimeert een zelfstandig traject, waarbij nauw wordt samengewerkt zodat het geen divergerende trajecten worden. Mogelijkerwijs worden BIDON en de BRO in de toekomst verder in elkaar geschoven. In de toekomst wordt bepaalt hoe om te gaan met historische gegevens en gegevens uit de markt: twee zaken die de BRO tot op heden niet faciliteert, maar wel kenmerkend zijn voor het BIDON-traject. Het digitale stelsel rond de Omgevingswet (Laan van de Leefomgeving) heeft ook aanknopingspunten met BIDON. In de Omgevingswet staat het afstemmen van functie op bodemkwaliteit centraal. Ook hierbij geldt dat het vanuit kostenefficiency aantrekkelijk is om bij het bepalen van die kwaliteit bestaande gegevens te gebruiken. Omdat vanuit de bodemsaneringsoperatie er nauwelijks nog nieuwe onderzoeksgegevens bij de bevoegde gezagen binnenkomen is gebruik van gegevens van derden gewenst. Tevens kunnen milieukwaliteitsgegevens interessant zijn in vooronderzoek en bij ruimtelijke afwegingen (bodemenergie, stedelijke ontwikkeling).

In het Bodemconvenant is in hoofdstuk 14 aandacht besteed aan de centrale gegevensontsluiting dat BIDON beoogt. Het vormt de basis voor gezamenlijke afspraken om bodeminformatie te beheren en de ontsluiting vorm te geven.

Momenteel ontwikkelen een aantal adviesbureaus risicokaarten voor de netbeheerbranche. Deze initiatieven staan los van BIDON. Dit betreffen datainterpretaties: er worden informatieproducten gemaakt van beschikbare data. De data die hiervoor gebruikt wordt verkrijgen de betreffende adviseurs door datadumps op te vragen bij gemeenten en/of provincies. BIDON is in de toekomst in staat dergelijke initiatieven goed faciliteren: het stelt adviseurs in staat om real time informatie op te halen, zodat dergelijke dataverzoeken verleden tijd worden.

Planning

In de aanloopfase dit tot eind van 2015 duurt zijn de business case en de project brief opgeleverd en is aan fondsvorming gedaan voor zowel het private en het publieke deel.

In 2016 zal gestart worden met de projectinitiatiefase. In deze fase staat communicatie (stakeholdermanagement, publieke consultatie, Proof of Concept) en technische voorbereiding (functioneel ontwerp en technisch ontwerp) centraal. In 2017 of wellicht al eerder zal met de technische realisatie gestart worden. Dit betreft de ontwikkeling van een data-innameservice, een centrale database en een ontsluiting via webservices. De verwachting is uiteindelijk dat we de datasets via PDOK kunnen gaan ontsluiten.

In 2018 zou de nieuwe werkwijze volledig operationeel moeten zijn.

Organisatie en governance

Tijdens de LEF-sessie is een regiegroep geformeerd. Deze bestaat uit vertegenwoordigers vanuit de markt, gemeenten, provincies, omgevingsdiensten en Rijkswaterstaat Leefomgeving. Voorzitter is Tjerk Postmus van Ziggo, secretaris is Jan Klein Kranenburg van Rijkswaterstaat Leefomgeving (Bodem+). De regiegroep zorgt voor ‘personele unies’ met de ambtelijke werkgroepen van de gemeenten (WEB) en provincies (BOOG). De deelnemers vanuit de markt zorgen voor afstemming met het Platform Netbeheerders Nederland (PNBH) waarin de diverse netbeherende branches vertegenwoordigd zijn (energie, water en telecom). Deze brancheverenigingen (respectievelijk Netbeheer Nederland, VEWIN en Groep Graafrechten) verzorgen op hun beurt weer afstemming met hun leden. De Regiegroep stuurt weer verschillende werkgroepen aan, waar ook weer vertegenwoordigers van alle stakeholders in vertegenwoordigd zijn. Zo kennen we de werkgroepen “Business Case”, “Dataset” en “Communicatie”.

Ad hoc vindt afstemming plaats met andere directe en indirecte stakeholders, zoals de adviesbranche (VvMA, NLIngenieurs, VKB), Kadaster, het ministerie van Infrastructuur en Milieu, RIVM, UP, Bodemsoftwareleveranciers, COB, GPKL, Rioned, Defensie, Rijkswaterstaat, KIBO etc.)

Publicaties