Circulaire economie

circulaire economie

De Rijksoverheid werkt samen met het bedrijfsleven aan een duurzame recycle-economie voor de toekomst. In deze circulaire economie bestaat geen afval en worden grondstoffen steeds opnieuw gebruikt. In het Rijksbrede programma Circulaire Economie staat wat nodig is voor een circulair Nederland in 2050.

De Rijksoverheid heeft het Rijksbrede programma Circulaire Economie opgestart en de rol van de bodem in de voorziening van minerale grondstoffen, fossiele energiedragers, de productie van biomassa als vervangbare grondstof en biofuel en de rol bij de sluiting van kringlopen door het terugvoeren van afvalstoffen in de bodem wordt daar duidelijk gezien. Deze kennisagenda moet dan ook duidelijk aansluiten bij de kennisagenda Circulaire Economie.
Momenteel zijn er enkele actuele ontwikkelingen over grondstoffen en ondergrond die aandacht vragen naast wat al in de Kennisagenda Bodem & Ondergrond is aangereikt:

  • Nu de economische recessie ten einde is en de economie weer groeit, is er ook weer een forse toename in de bouwactiviteiten. In termen van volumina is de bouwsector samen met de gww-sector een grootverbruiker van grondstoffen. Het gaat hier in eerste instantie om basale grondstoffen als zand en grind samen met secundaire grondstoffen. Optimalisatie van hergebruik van materialen voor de bouw- en GWW-sector blijft actueel want de beschikbaarheid van primaire bouwstoffen als grind en zand knelt.
  • Er is groeiende interesse om te bouwen met slappe klei naast het traditionele gebruik van stevig zand en grind als bouwmateriaal. Voorbeeld van hergebruik van grond is Marker Wadden. De lange termijn bestendigheid van een bouwsel als de Marker Wadden is nog onbekend: de interactie tussen fysische, biogeochemische en ecologische processen is nog in hoge mate onbekend maar belangrijk om de stabiliteit en de natuurwaarde te kunnen voorspellen.
  • Wat ook steeds prangender aandacht vraagt is mest als grondstof. De recente mestfraude heeft duidelijk gemaakt dat mest nog steeds in forse hoeveelheden wordt gedumpt op het land en niet gezien wordt als waardevolle grondstof van nutriënten. Het is om diverse redenen noodzakelijk dat mest als grondstof gezien wordt die gerecycled zou moeten worden tot een nuttige, secundaire grondstof.
  • Binnen de circulaire economie is niet alleen het sluiten van grondstofkringlopen van belang, maar ook hoogwaardig hergebruik van bodem en ruimte. Bijvoorbeeld het opnieuw in gebruik nemen van de ruimte van stortplaatsen voor economisch hoogwaardiger toepassingen na terugwinning van de grondstoffen uit het afval dat daar ligt. Hiermee zouden ook de kosten van de eeuwigdurende nazorg van stortplaatsen Nederland verminderen.

Kennisvragen

Bovenstaande recente ontwikkelingen leiden tot de volgende generieke vragen:

  • lange-termijn strategie voor winning van zand, grind en klei in relatie tot o.a. introductie Omgevingswet, ruimtegebruik op de Noordzee (voor energievoorziening), natuurontwikkeling, beschikbaarheid secundaire bouwstoffen?
  • wat zijn de cruciale eigenschappen van slappe grond om het te gebruiken als (bouw)grondstof?
  • wat zijn geschikte technisch-economische methoden om met name varkens- en koeienmest te gebruiken als secundaire grondstof?
  • Welke technische en economische methoden zijn er voor het opruimen van stortplaatsen?
  • Hoe sluiten we kringlopen van bioproducten en mineralen in de landbouw in relatie tot bodemkwaliteit?