Kwaliteit in ontwerp, aanleg en beheer

Op deze pagina vindt u informatie over kwaliteitsborging en opleiding.

Kwaliteitsborging; Erkenningen en certificering

Een goed ontwerp, een juiste aanleg en exploitatie van bodemenergiesystemen vraagt om deskundigheid. Aantasting en verontreiniging van de bodem moet worden voorkomen en een optimale energiebalans dient gerealiseerd te worden.

Om deze deskundigheid te borgen zijn in het Besluit bodemkwaliteit en de onderliggende Regeling bodemkwaliteit een aantal werkzaamheden die samenhangen met het ontwerp, de aanleg en de exploitatie benoemd die alleen door erkende bedrijven, zoals de installateur, het boorbedrijf of de aannemer mogen worden uitgevoerd. Een opdrachtgever of initiatiefnemer mag deze werkzaamheden alleen uitbesteden aan deze erkende bedrijven.

Een erkenning wordt, namens de minister van Infrastructuur en Milieu, afgegeven door Bodem+. De basis voor een erkenning is een certificaat dat wordt gebaseerd op een beoordelingsrichtlijn en protocollen. Op de webpagina Kwalibo van Bodem+ staat meer informatie over erkenningen en certificering. Erkende bedrijven zijn opgenomen in het zoekmenu 'erkende bodemintermediairs' van Bodem+. Dit register is online te raadplegen.

Brochure regels, certificaten en richtlijnen voor warmtepompen

Het Wijzigingsbesluit bodemenergiesystemen (WBBE) introduceert een aantal nieuwe regels voor bodemenergiesystemen, naast al bestaande regels voor warmtepompen.

In opdracht van het Nederlandse platform warmtepompen is een brochure opgesteld. Aan de hand van een aantal voorbeeldprojecten kunnen (potentiële) eigenaren snel inzicht krijgen in de mogelijkheden van warmtepompen. Daarnaast biedt deze brochure een overzicht van alle regels, protocollen en richtlijnen waar installateurs en installatieadviseurs aan moeten voldoen. Daardoor is de brochure ook interessant voor gemeenten omdat handvatten worden geboden om in korte tijd de (on)mogelijkheden van warmtepompen te kunnen scannen.

In onderstaande tabel is aangegeven welke erkenningen en daarmee samenhangende certificatie richtlijnen van toepassing zijn of worden:

Erkenning

Certificaat en richtlijn

Uitvoeren van mechanische (grond)boringen

Het uitvoeren van mechanische boringen voor de aanleg van het ondergrondse deel moet worden uitgevoerd door een bedrijf dat erkend is voor de BRL SIKB 2100, ‘Mechanisch boren' en de daaraan gekoppelde protocollen en normen.

Ontwerp, realisatie, beheer en onderhoud van het ondergrondse deel van een bodemenergiesysteem *

Voor het ondergrondse deel van het bodemenergiesysteem is de BRL SIKB 11000 ontwikkeld. Na een implementatie-periode van een jaar is het medio 2014 verplicht om erkend te zijn voor het ontwerp, de realisatie en het beheer en/of het onderhoud van het ondergrondse deel van een bodemenergiesysteem.

Er is voor de verschillende (deel)activiteiten van de BRL 11000 een erkenningsplicht. Bedrijven kunnen daarmee een erkenningen aanvragen voor een of meerdere deelactiviteiten.

Ontwerp, installatie en het beheer van de energiecentrale*

Voor de energiecentrale (het bovengrondse deel) van het bodemenergiesysteem is de BRL KBI 6000 (de onderdelen 6000-00 en 6000-21) ontwikkeld. Na een implementatieperiode van een jaar is het medio 2014 verplicht om erkend te zijn voor het ontwerp, de installatie en/of het beheer van de energiecentrale.

Er is voor de verschillende (deel)activiteiten van de BRL KBI 6000 een erkenningsplicht. Bedrijven kunnen daarmee een erkenningen aanvragen voor een of meerdere deelactiviteiten.

Het distributiesysteem in het gebouw, de radiatoren en de pijpleidingen daartussen, vallen niet onder het bovengrondse deel. Dit heet het ‘gebouwzijdige' deel.

* Voor een goede werking van het bodemenergiesysteem - als geheel - is het noodzakelijk dat de energiecentrale goed aansluit op het ondergrondse deel (en vice versa). Daarom zijn eisen aan de overdracht van informatie tussen partijen vastgelegd in communicatieprotocollen die, identiek, worden opgenomen in zowel ISSO-publicatie 39 (bovengronds) als in protocol 11001 (ondergronds).

De gemeente, de provincie en het Rijk (Inspectie voor Leefomgeving en Transport) houden toezicht op de erkenningsregeling voor bodemenergiesystemen. Gemeente en provincie kunnen handhavend (bestuursrechtelijk) optreden als een opdrachtgever (initiatiefnemer) de werkzaamheden uitbesteed aan een niet erkend bedrijf. Het Rijk heeft deze bevoegdheid ook.

Daarnaast kan het Rijk handhavend optreden tegen het bedrijf, zoals de installateur, het boorbedrijf of de aannemer die de werkzaamheden uitvoert. Het Rijk kan ook handhavend op treden als een bedrijf niet werkt volgens de richtlijnen en protocollen. Provincie en gemeente hebben deze bevoegdheden niet. Als zij tijdens hun toezicht overtredingen constateren kunnen zij dit melden aan het Rijk. Een melding kan worden gedaan op de Bodemsignaal van Inspectie voor Leefomgeving en Transport.

De instantie die het certificaat aan het bedrijf heeft afgegeven kan ook optreden als het bedrijf zich niet houdt aan de richtlijnen. In dit geval kan het certificaat worden geschorst of ingetrokken. Hierop volgend kan eventueel door de minister van Infrastructuur en Milieu de erkenning worden ingetrokken of geschorst.

In de HandhavingsUitvoeringsMethode (HUM) bodemenergie is het toezicht op erkeningsverplichtingen door de gemeente, de provincie en het Rijk uitgewerkt.

Tijdens de aanleg en het beheer van het bodemenergiesysteem kan er ook sprake zijn van een bodemverontreiniging. Dit kan betekenen dat dan bepaalde werkzaamheden in ernstig verontreinigde grond alleen door erkende bedrijven mogen worden uitgevoerd. U kunt hierbij denken aan het uitvoeren van (bodem)onderzoek en het (tijdelijk) verplaatsen van verontreinigde grond. Kijk op de webpagina Kwalibo van Bodem+ en informeer bij de gemeente of een erkenning verplicht is.

Informatie en externe links

Technische informatie over mechanische boringen (BRL SIKB 2100), het ontwerp, de realisatie en het beheer en onderhoud van het ondergrondsedeel van het bodemenergiesysteem (BRL SIKB 11000) is te vinden op de website van het SIKB.

Technische informatie over het ontwerp, de realisatie en het beheer en onderhoud van de energiecentrale (BRL KBI 6000) is te vinden op de website van Kwaliteit voor Installaties Nederland (KvINL).